Kompanzasyon Nedir?
Enerji Verimliliği

Aktif gücün maksimum hâle getirilip güç faktörünün düzeltilmesi ve verimin en büyük değerine ulaşması işlemine kompanzasyon denir.

Kompanzasyon Nedir?

Direnç bazlı devrelerde sıfır olan faz farkı, kapasitif devrelerde akım gerilimden ileride, endüktif devrelerde ise geride olacak şekilde değişir. Faz farkının oluşması reaktif güç oluşması demektir. Bir sistemin görünür gücü değişmez, ancak faz farkına bağlı olarak görünür gücün bileşenleri olan aktif ve reaktif güç değişir.

Aktif güç görünür güce eşitse, yani reaktif güç yoksa maksimum iş verimi alınır. Devrede işi aktif bileşen yapar; reaktif bileşen her döngüde şebekeden çekilir ve döngü bitmeden şebekeye geri verilir. Endüktif ve kapasitif devrelerde faz farkına göre oluşan reaktif güç, işe çevrilebilen aktif gücün azalmasına ve verimin düşmesine yol açar.

Kısaca kompanzasyon, endüktif ve kapasitif etki sonucu oluşan gerilim ile akım arasındaki faz kaymasını sıfıra yakın tutma işlemidir.

Güç Türleri

• Aktif güç: İş yapan güçtür, rezistif yüklerin harcadığı güçtür. Doğru akım devrelerinde gerilim ile akımın çarpımı, alternatif akımda ise güç faktörüyle çarpılarak hesaplanır.
• Reaktif güç: İşe yaramayan güçtür. Endüktif ve kapasitif cihazlar tarafından, gerilim ile akım arasındaki faz farkı nedeniyle oluşur.
• Kapasitif reaktif: Akımın ileri yönde olduğu sistemlerde şebekeye verilen reaktif güçtür.
• Endüktif reaktif: Gerilimin ileri yönde olduğu sistemlerde şebekeden çekilen reaktif güçtür.

Reaktif Gücün Ortaya Çıktığı Sistemler

• Düşük ikazlı senkron makineler
• Asenkron ve senkron motorlar
• Bobinler ve transformatörler
• Redresörler
• Endüksiyon ve ark fırınları
• Kaynak makineleri
• Havai hatlar
• Floresan lamba balastları
• Sodyum ve cıva buharlı lamba balastları
• Neon lamba balastları

Kullanılan Cihaz ve Ekipmanlar

Kompanzasyon sistemlerinde kullanılan ekipmanlar, kapasitif ve endüktif yükleri dengelemeye yarar.

• Kondansatörler
• Kontaktörler
• Harmonik filtreler
• Şönt reaktörler
• Endüktif yük sürücüler
• Tristörler
• Sigorta ve kesiciler
• Röleler
• Analizörler